Điện nông thôn Quảng Trị - dấu ấn những năm đầu thập kỷ 90

15:07 - 04/09/2020  |  193 lượt xem

Chia sẻ Chia sẻ
Năm 1991, tôi may mắn được vào làm việc ở Sở Điện lực Quảng Trị (sau được đổi tên là Điện lực Quảng Trị và nay là Công ty Điện lực Quảng Trị). Kể từ đó đến nay đã có thâm niên gần 30 công tác trong ngành điện. Tôi còn nhớ như in, những năm đầu của thập kỷ 90, cụ thể là từ năm 1991, điện lưới Quốc gia đưa về vùng nông thôn Quảng Trị bắt đầu được xây dựng, từ việc khởi đầu làm điển hình ở một vài xã, hợp tác xã (HTX) đến nhân rộng ra các xã, HTX khác trong tỉnh.
Điện nông thôn Quảng Trị - dấu ấn những năm đầu thập kỷ 90

Người dân xã Gio Hải (Gio Linh, Quảng Trị) vui mừng trong buổi lễ khởi công điện khí hóa xã Gio Hải (Ảnh tư liệu)

Từ “giấc mơ xưa”...

Hồi đó, nghe nói đến chuyện đưa điện về nông thôn thì bà con ai cũng vui mừng và phấn khởi lắm. Nhiều người ví véo von cụm từ “điện nông thôn” như là “điện nguyên tử” (hiểu theo chữ viết tắt là ĐNT). Bởi điện lưới Quốc gia về nông thôn đã mang đến sự đổi thay kỳ diệu cho một vùng quê từ xa xưa quen với thứ ánh sáng đèn dầu, bếp củi nay được thay bằng ánh điện lưới quốc gia đưa từ Thủy điện Sông Đà vào.

Ở Quảng Trị, vào những năm 1991-1993, huyện Hải Lăng là địa phương đi đầu của tỉnh trong việc đưa điện về nông thôn bằng nguồn vốn HTX và nhân dân đóng góp. Với sự phát huy nội lực của chính quyền địa phương và người dân, nhiều tuyến đường dây trung áp 10kV, trạm biến áp và lưới điện hạ áp cấp điện phục vụ sản xuất và ánh sáng sinh hoạt cho bà con các xã Hải Dương, Hải Hòa, Hải Thọ, Hải Tân... đã lần lượt đóng điện đưa đến tận thôn, xóm. 

Mỗi lần ngành điện tổ chức nghiệm thu đóng điện, bà con vui như trẩy hội ngày Tết. Tôi nhớ lần về chuẩn bị đóng điện ở thôn Thượng Trạch (xã Triệu Sơn), đây là thôn cách xa trung tâm huyện Triệu Phong, sát xã ven biển Triệu Lăng. Dễ dàng nhận ra và bắt gặp một không khí làng quê mà người người, nhà nhà đều hăm hở, tất bật đi mua sắm dây điện, bóng đèn về lắp đặt mạng điện trong nhà. Mọi thứ đồ dùng điện thiết yếu cũng được bà con mua về lắp đặt chờ sẵn cho ngày đóng điện đang đến gần. Nhiều cụ ông, cụ bà ở tuổi “Thất thập cổ lai hy” cùng hàn huyên chuyện trò bên bàn nước chè xanh trước sân nhà dưới bầu trời đêm ánh trăng sáng tỏ, coi sự kiện điện về làng như là “giấc mơ xưa” nay thành hiện thực.

Sau năm 1993, chương trình đưa điện về nông thôn được phát triển rộng khắp trong tỉnh Quảng Trị. “Giấc mơ xưa” ấy cũng lần lượt được lan rộng đến các xã, HTX thuộc huyện Triệu Phong, Vĩnh Linh, Cam Lộ, Gio Linh và lên tận các bản làng của huyện miền núi Hướng Hóa, Đakrông.

Đến dấu ấn của “điện khí hóa nông thôn”

Quảng Trị là địa phương được ngành điện quan tâm đầu tư một số công trình điện khí hóa nông thôn trọng điểm. Trước tiên phải nói đến là công trình điện khí hóa làng Đông Khánh (thuộc xã Hải Dương, huyện Hải Lăng). Đây là công trình điện khí hóa nông thôn đầu tiên ở Quảng Trị do Công ty Điện lực 3 (nay là Tổng công ty Điện lực miền Trung) chọn lựa địa phương thực hiện thí điểm điện khí hóa nông thôn bằng nguồn vốn tài trợ của Công ty Điện lực Cộng hòa Pháp (EDF) tặng cho Quảng Trị. Được biết, cùng thời điểm điện khi hóa Đông Khánh còn có điện khí hóa làng Pa Nho thuộc thị trấn Khe Sanh, huyện Hướng Hóa. Tên chung của dự án này là Điện khí hóa làng Pa Nho - Đông Khánh do EDF tài trợ.

Có được công trình này là kết quả công lao tìm đối tác tài trợ và sự tâm huyết về điện khí hóa nông thôn trên địa bàn các tỉnh miền Trung-Tây Nguyên nói chung và Quảng Trị nói riêng do ông Văn Giai, Giám đốc Công ty Điện lực 3 lúc bấy giờ khởi xướng thực hiện. Chỉ sau hơn nửa năm thi công (khởi công vào tháng 9/1995), tháng 2/1996, công trình điện khí hóa Đông Khánh được Công ty Điện lực 3 long trọng tổ chức lễ khánh thành trước sự hân hoan phấn khởi và mong đợi của người dân. Và càng ý nghĩa hơn khi điện khí hóa Đông Khánh hoàn thành đúng vào dịp bà con chuẩn bị không khí đón Xuân mới, tết Bính Tý 1996 với bao niềm vui và hy vọng vào sự đổi thay cho một làng quê “thuần nông” được sử dụng điện lưới quốc gia bằng nguồn vốn đầu tư nước ngoài.

Ông Nguyễn Thanh Bình - nguyên Giám đốc Công ty Thủy điện Quảng Trị, thời điểm thi công điện khí hóa Đông Khánh ông là Phó giám đốc Điện lực Quảng Trị được phân công trực tiếp theo dõi, phối hợp với EDF thực hiện công trình này. Ký ức về điện khí hóa Đông Khánh cách đây gần 25 năm vẫn còn y nguyên trong tâm trí, ông Bình tâm sự với tôi đầy phấn khởi: “Đối với công trình điện khí hóa Đông Khánh, mọi vật tư, thiết bị, phương tiện thi công được đưa từ Pháp sang Việt Nam và EDF đã cử 01 tổ chuyên gia gồm 07, trong đó một chuyên gia phụ trách chung và 06 người có kỹ thuật, tay nghề xuất sắc đảm nhận kỹ thuật thi công cho cả điện khí hóa Đông Khánh và điện khí hóa Pa Nho. Điều đặc biệt là, công nghệ ứng dụng cáp vặn xoắn cho lưới điện 0,4kV của điện khí hóa Đông Khánh được áp dụng lần đầu tiên tại Việt Nam vào thời điểm đó.”        

Hệ thống điện khí hóa Đông Khánh trước đây nay đã được Công ty Điện lực Quảng Trị đầu tư, nâng cấp để phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật vận hành lưới điện 22kV, gồm: 3,6km đường dây 22kV; 7,5km đường dây hạ áp; 4 trạm biến áp có tổng công suất 670kVA. Sau hơn 20 năm, có dịp trở lại Đông Khánh, dẫn chúng tôi đi dọc theo tuyến đường dây điện còn dấu ấn của điện khí hóa trước đây, ông Phan Văn Quang - Giám đốc HTX dịch vụ Nông nghiệp Đông Dương chia sẻ: “Nhờ có điện khí hóa mà chỉ sau một thời gian ngắn, đồng ruộng nơi đây đã không còn tình trạng bị mất trắng vì ngập úng như trước đây nữa, HTX đã chủ động tưới tiêu cho gần 200ha lúa nước, luôn mang về những mùa màng bội thu, năng suất lúa tăng gấp nhiều lần so với khi chưa có điện khí hóa, có vụ năng suất đạt cao nhất là 8 tấn/ha".

Ông Nguyễn Bường-Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị phát biểu tại lễ khởi công điện khí hóa xã Gio Hải (Ảnh tư liệu)

Ngoài điện khí hóa Đông Khánh, Quảng Trị có thêm điện khí hóa xã Gio Hải (huyện Gio Linh). Xã Gio Hải (hai lần được Nhà nước phong tặng Anh hùng lực lượng vũ trang) là một trong 3 xã đầu tiên của cả nước và cũng là xã đầu tiên của khu vực miềm Trung-Tây Nguyên được chọn làm thí điểm chương trình điện khí hóa nông thôn toàn quốc. Điện khí hóa Gio Hải khởi công vào ngày 6/9/1995 có quy mô gần 32km đường dây trung, hạ thế, 5 trạm biến áp với tổng dung lượng 750kVA. Hơn một năm sau, tháng 12/1996, điện khí hóa Gio Hải hoàn thành và gần 1.000 công tơ điện được lắp đặt để cấp điện trực tiếp đến tận hộ dân trong toàn xã.

Những năm 1994-1995, tôi từng đi với cán bộ kỹ thuật, công nhân Sở Điện lực Quảng Trị trực tiếp khảo sát, chuẩn bị các bước thi công điện khí hóa Gio Hải. Vào mùa hè tháng 5, tháng 6, Quảng Trị nắng như đổ lửa, đi giữa nền cát trắng làm nóng ran đôi bàn chân, mới biết rằng đường giao thông liên thôn trong xã chủ yếu là những con đường cát. Đối với điện khí hóa Gio Hải, quá trình thi công không được thuận lợi như các xã đồng bằng, bởi đây là một xã vùng cát ven biển, ảnh hưởng lớn của sự nhiễm mặn đến thiết bị lưới điện cũng như quá trình thi công đúc móng cột, dựng cột phải dùng phương pháp chống cát chảy, cát lấp. Nhưng được sự chỉ đạo sát sao của Công ty Điện lực 3 (mà trực tiếp lúc ấy là ông Trần Quốc Anh-Phó giám đốc Công ty), cộng với sự nỗ lực, quyết tâm của lãnh đạo, cán bộ kỹ thuật và công nhân Điện lực Quảng Trị, công trình điện khí hóa xã Gio Hải đã sớm hoàn thành, đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật theo đúng thiết kế công trình điện khí hóa nông thôn. Công trình điện khí hóa xã Gio Hải có tổng giá trị quyết toán gần 6 tỷ đồng vào thời điểm đó, mang ý nghĩa an sinh xã hội sâu sắc khi ngành điện Việt Nam thực hiện chủ trương đưa điện lưới quốc gia về đến tận hộ dân nông thôn.

Lời kết

Quảng Trị đi lên từ tiềm năng, thế mạnh của một tỉnh duyên hải miền Trung, trong đó điện đã đóng góp vai trò rất quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng của tỉnh và đáp ứng đủ điện phục vụ đời sống nhân dân tỉnh nhà. Dấu mốc 100% thôn, bản trong toàn tỉnh Quảng Trị có điện vào cuối năm 2016 đã được lãnh đạo tỉnh Quảng Trị ghi nhận thành tích và sự nỗ lực vượt bậc của ngành điện, “cán mốc” mục tiêu đưa điện về nông thôn sớm trước 4 năm so với nghị quyết của Tỉnh ủy Quảng Trị đề ra là đến năm 2020 đạt được 100% số thôn, bản trong toàn tỉnh có điện lưới quốc gia. Trong lần đến thăm và chúc tết cán bộ công nhân viên Công ty Điện lực Quảng Trị nhân dịp chuẩn bị bước qua năm mới Canh Tý 2020, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Nguyễn Đức Chính đã đánh giá cao Tổng công ty Điện lực miền Trung và Công ty Điện lực Quảng Trị luôn quan tâm bố trí nguồn vốn hàng năm để tăng năng lực truyền tải điện cho tỉnh Quảng Trị. Ông Chính vui mừng cho biết: “Sau 30 năm tái lập lại tỉnh Quảng Trị (1989-2019), điểm sáng mới là Quảng Trị đang từng bước trở thành trung tâm năng lượng điện của miền Trung, phấn đấu đến năm 2020, Quảng Trị đạt trình độ phát triển trung bình của cả nước”.

Tuấn Nghĩa

15:07 - 04/09/2020  |  193 lượt xem

Chia sẻ Chia sẻ

Tin tức khác

TIN BÀI ĐỌC NHIỀU